ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE

Zarządzanie , organizacja i praca menadżera.                                            

1.       Elementy organizacji                                                                            

ORGANO- narząd

Organizacja to uporządkowany system celowych działań wykorzystujący wszystkie dostępne zasoby aby osiągnąć założone cele.

Formalizacja (cecha organizacji)

a)ludzie (motywacje, przyzwyczajenia, energia, stosunki, zdolności)

b)zasoby materialne i niematerialne  (budynki, maszyny, technologie, kapitały, informacje)

c)struktura (formalne lub nieformalne zasoby działania )- podział pracy, władzy, przywilejów.

d)cele i zadania (strategiczne i operacyjne działania na poszczególnych stanowiskach pracy.

                                       Personel              Cele

                                       Struktura             Zasoby

                                                Otoczenie

1.       Zarządzanie organizacją- polega na wykorzystaniu pracy ludzi do osiągnięcia własnych celów.

       Funkcje zarządzania

1.Planowanie- proces ustalenia celów i wyboru określonego działania na rzecz jego osiągnięcia.

2.Organizowanie- to proces podziału pracy na rzecz osiąganych celów (kto co powinien robić).

3.Przewodzenie- proces zapewnienia selekcji kompetentnych pracowników oraz harmonijnego wpływania wyzwalającego energię wśród podwładnych.

4.Kontrolowanie- proces zapewniający skuteczny przebieg egzekwowania pracy, korygowanie pracą.

Kierownikiem- jest osoba usytuowana formalnie na czele komórki organizacyjnej

2.       Rodzaje menadżerów (kierowników)

                                                         1                       Naczelne kierownictwo

                                                        2                              Kierownicy średniego szczebla

3                                                    Kierownicy najniższego szczebla

1)prezesi, dyrektorzy, członkowie zarządu

-          ustalają misję firmy (co firma ma robić), podejmują decyzje strategiczne tz. długo terminowe, nadzorują menadżerów szczebla średniego.

-          Kompetencje- znajomość organizacji i umiejętność trafnej analizy otoczenia, nawiązywanie korzystnych  stosunków z firmami otaczającymi.

2) kierownicy wydziałów, zakładów

-          podejmowanie decyzji operacyjnych ,wyznaczają plany na najbliższe dni, koordynują pracą najniższego szczebla.

-          Kompetencje- marketing, produkcja, umiejętność godzenia, kierowanie podwładnymi.

3)       brygadziści- kierownicy odcinka, zmiany, sekcji.

-          zadania- wdrażanie podjętych decyzji, bezpośrednie kierowanie procesem, realizacja zadań, planów krótko terminowych

-          umiejętności – znajomość ludzi i zadań które wykonują.

-Kierownik ogólny odpowiada za całość jednostki

-Kierownik funkcyjny odpowiada za jeden odcinek

3.       Role menadżerów- 10 ról które dzielimy na trzy kategorie.

Kategorie                      1                        2                          3

Stosunki

międzyludzkie

Informacje

Decyzje

reprezentant

rzecznik

przedsiębiorca

przywódca

monitor

falochron

łącznik

nadajnik

Ustawiacz

negocjator

Role

Podział wg Mintzberga

-Reprezentant –symbol firmy w kontaktach z otoczeniem, na konferencjach, spotkaniach, obiadach z     klientami, udział w ślubach, pogrzebach.

-          Przywódca- (najważniejsza rola) dobierać pracowników, dokształcać ich, oceniać, zwalniać, motywować, dbać o rozwój pracowników.

-          Łącznik- utrzymywanie kontaktów z kierownikami działów, integracja w poprzek zespołów.

-          Rzecznik- przekazuje informacje na zewnątrz zgodnie z wymaganiami.

-          Monitor- monitoring i analiza przyswajania informacji, gromadzi je i jest najlepiej poinformowany

-          Nadajnik-  propagator informacji, rozprowadza informacje poprzez raporty, na zebraniach, wydaje na bieżąco polecenia.

-          Przedsiębiorca- inicjuje zadania, inicjuje nowe projekty, podejmuje inicjatywy podwładnych, dostrzega okazje aby firma mogła zarabiać.

-          Falochron- rozjemca, łagodzi konflikty, usuwa negatywy, zrywanie kontraktów, zmiana przepisów, strajki.

-          Ustawiacz- rozdziela zasoby, przyjęcia i zwolnienia, przyjmuje zadania.

-          Negocjator- umiejętność dobierania sojuszników w postępowaniu z przeciwnikami.

4.       Umiejętności menadżerów- muszą osiągnąć trzy podstawowe umiejętności,

1)       koncepcyjne

2)       umiejętności w stosunkach międzyludzkich

3)       umiejętności techniczne

Kierowanie najniższego szczebla

Zarządzania

Kierowanie średniego szczebla

zarządzania

Kierowanie najwyższego szczebla

Zarządzania

KONCEPCYJNE

INTERPERSONALNE

TECHNICZNE

Koncepcyjne- zdolności przewidywania, kreatywność, ocena potrzeb firmy, dostrzeganie    kompleksowości     organizacji, dostrzeganie problemów i szans, zdolności do rozpoznawania abstrakcyjnych idei.

Interpersonalne- dostrzeganie stosunków międzyludzkich, zdolność rozumienia ludzi i wpływanie na ich zachowanie.

Techniczne- zdolność wykorzystywania specjalistycznej wiedzy, metod, technik wykonywania pracy.

  Ewolucja Teorii organizacji i zarządzania

Henry Ford- apostoł masowej produkcji

-          wprowadził masową produkcję samochodów, robotnik wykonywał jedno określone zadanie

-          gdy wydajność nie wzrastała podwoił płacę robotników, żeby przyciągnąć najlepszych fachowców

Machiavelli  - stratedzy z dawnych czasów

1.       Organizacja jest bardzo trwała, jeżeli jej członkowie mają prawo wyrażania swoich  różnorodnych poglądów i rozstrzygania swoich  sporów wewnątrz jej.

2.       Wprawdzie jeden człowiek może zapoczątkować organizację, ale jest ona trwalsza, jeżeli powierza się jej trosce wielu i kiedy wielu pragnie jej utrzymania.

3.       Utrzymać władzę może słaby przywódca następujący po silnym, ale nie słaby następujący po słabym.

4.       Przywódca, dążący do zmiany w istniejącej organizacji, powinien zachować przynajmniej cień dawnych obyczajów.

Sun-Cy- strategia walki z konkurencją gospodarczą

                1.kiedy nieprzyjaciel atakuje cofamy się

                2.kiedy nieprzyjaciel zatrzymuje się nękamy go

3.kiedy nieprzyjaciel chce uniknąć bitwy, atakujemy

4.kiedy nieprzyjaciel uchodzi, następujemy za nim

Teoria:- Wewnętrznie zgodny zbiór założeń, służący do wyjaśnienia związków między dwoma lub więcej poddającymi się obserwacji faktami i do stworzenia wiarygodnej podstawy przewidywania przyszłych zdarzeń.

1.       Szkoła naukowej organizacji pracy

2.       Szkoła klasycznej organizacji pracy

3.       Szkoła behawioralna

4.       Szkoła ilościowa

                                                                                  Ad 1.

Frederick Taylor- Teoria naukowej organizacji pracy, cztery podstawowe zasady:

1)       opracowanie prawdziwej nauki zarządzania, aby można było ustalić najlepszą metodę wykonania  każdego zadania

2)       naukowego doboru robotników, aby można każdemu  z nich przydzielić pracę, do której najbardziej się nadaje.

3)       naukowego wyszkolenia i doskonalenia robotników

4)       bezpośredniej, przyjaznej współpracy między kierownictwem i robotnikami

System różnicowych stawek przyznający większą płace pracownikom o wyższej wydajności pracy.

Henry L. Gantt- odrzucił system różnicowych stawek i wprowadził system premiowy dla robotników i     brygadzistów, wyniki podawano do publicznej wiadomości w postaci wykresów

Frank i Lilian Gilbrethowie- badali zmęczenie robotników wykonujących zbędne ruch w trakcie pracy, przy pomocy kamery wyszukiwali najbardziej ekonomiczne ruchy, aby w ten sposób zwiększyć wydajność.

                                                                                  Ad 2.

Henri Fayol- klasyczna teoria organizacji określenia zasad i umiejętności leżących u podłoża skutecznego zarządzania, twierdził, że umiejętności kierowania można się nauczyć, jeżeli się pozna zasady leżące u jej podstaw.

Max Weber- biurokracja –działania i cele są racjonalnie obmyślane i w której wyraźnie określono podział pracy.

14 zasad H. Fayola

1.      Podział pracy. Im bardziej ludzie się wyspecjalizują, tym sprawniej mogą wykonywać swoją pracę.

                   (przykład- współczesna linia montażowa)

2.      Autorytet. Kierownicy muszą wydawać polecenia, aby praca była wykonywana. Autorytet formalny   daje

           im prawo rozkazywania, ale nie zawsze zapewnia posłuszeństwo, jeżeli nie będzie mu towarzyszyć także

          autorytet osobisty(na przykład wynikający z potrzebnej wiedzy)

3.      Dyscyplina. Członkowie organizacji powinni przestrzegać przepisów i uzgodnień  nią rządzących.

    (nagradzanie za lepsze wyniki, kary za wykroczenia)

4.     Jedność rozkazodawstwa. Każdy pracownik powinien otrzymywać polecenia od jednej tylko osoby.

    (podporządkowanie do wielu przełożonych prowadzi do sprzecznych poleceń i zakłócenia autorytetu)

5.       Jednolitość kierownika. Jeden kierownik powinien kierować prowadzącymi w organizacji do    jednego celu (w jednym dziale nie może być dwóch szefów prowadzących różne polityki zarządzania)

6.       Podporządkowanie interesów osobistego interesom ogółu. W żadnym przedsięwzięciu interesy poszczególnych pracowników nie powinny przeważać nad interesami organizacji jako całości.

7.       Wynagrodzenie. Płaca za wykonaną pracę powinna być sprawiedliwa zarówno z punktu widzenia pracownika, jak i pracodawcy.

8.       Centralizacja. Ograniczenie roli podwładnych w podejmowaniu decyzji oznacza centralizację, zwiększenie zaś ich roli- decentralizację.(problem polega na znalezieniu w każdym wypadku właściwego stopnia centralizacji)

9.       Hierarchia. Linie podporządkowania w organizacji – przebiegają od naczelnego kierownika do najniższego szczebla w przedsiębiorstwie.

10.    Ład. Każdy człowiek i każda rzecz powinna być na właściwym miejscu we właściwym czasie. Ludzie powinni zajmować te stanowiska, które są dla nich najodpowiedniejsze.

11.    Odpowiednie traktowanie pracowników. Kierownicy powinni odnosić się do pracowników sposób przychylny i sprawiedliwy.

12.    Stabilność personelu. Duża fluktuacja pracowników niekorzystnie wpływa na sprawność funkcjonowania organizacji.

13.    Inicjatywa. Podwładni powinni mieć swobodę tworzenia i realizacji swoich planów, nawet jeżeli może to prowadzić do pewnych błędów.

14.    Esprit de corps. Sprzyjanie powstawaniu poczucia przynależności do zespołu.

Mary Parker Follett. –wierzył w siłę grupy, w której jednostki mogą kojarzyć swoje uzdolnienia, uwzględniał skutki oddziaływania polityki, ekonomi i biologii, uwzględniał wyraźnie otoczenie organizacji.

Chester I. Barnard- uważał, że można utrzymać równowagę celów osobistych i organizacji, jeżeli kierownicy znają strefę obojętności(sferę akceptacji) pracownika, tzn. wiedzą, co pracownik zrobi bez kwestionowania autorytetu kierownika

                                                                                   Ad 3

Szkoła behawioralna- ( Organizacja to ludzie)-grupa naukowców zajmujących się dziedziną zarządzania, posiadających wykształcenie w zakresie psychologii, socjologii i pokrewnych dyscyplin, korzystająca ze swojej wszechstronnej wiedzy do przedstawienia skuteczniejszych sposobów kierowania ludźmi w organizacjach.

a)       stosunki współdziałania- sposób, w jaki kierownicy i inni pracownicy(lub nowo przyjęci) wzajemnie na siebie oddziaływają.

b)       Efekt Hawthorne- możliwość zwiększenia wzrostu wydajności pracy pracowników, którym poświęca się więcej uwagi

c)       Elton Moyo- uznał, że koncepcję człowieka racjonalnego należy uzupełnić potrzebami społecznymi, pragnącego takich stosunków w pracy, które daje zadowolenie.

d)       McGregor

-teoria X –tradycyjny pogląd na motywację, według którego praca jest nieprzyjemna dla pracowników, dlatego też należy ich motywować siłą, pieniędzmi lub pochwałami

-teoria Y – założenie, że ludzie z natury są motywowani do pracy i do dobrego wykonywania zadań.

e)       Jack Welch- zwyciężymy dzięki naszym myślom, a nie dzięki naszym batom i łańcuchom.

                                                                            Ad 4

Szkoła ilościowa- stosowanie matematycznych metod do budowania modeli, analizy i rozwiązywania

                problemów zarządzania.( wprowadzenie szybkich komputerów, kładzie nacisk na tylko te

               aspekty przedsiębiorstwa, które można przedstawić za pomocą liczb, a pomija się znaczenie

               ludzi związku między nimi)

Współczesne kierunki w teorii zarządzania

1.Kierunek systemowy- pogląd, że organizacja jest jednolitym, ukierunkowanym systemem składającym się

                                        wzajemnie powiązanych części.

Podstawowe pojęcia

Podsystem-części z których składa się cały system

Synergia- oznacza, że całość jest większa od zwykłej sumy jej oddzielnych części.

Systemy otwarte i zamknięte- system otwarty to taki, w którym występuje wzajemne oddziaływanie z

                                                otoczeniem : w systemie zamkniętym nie ma takiego oddziaływania.

Granice systemu- granice oddzielające każdy system od jego otoczenia. W systemie zamknięty są sztywne, w

                             otwartym elastyczne, które muszą uwzględniać np. środowisko naturalne.

Przepływ- ruch takich elementów jak informacje, materiały, energie, wchodzących do systemu i wychodzących

                 z niego.(wchodzi surowiec a wychodzi produkt)

Sprzężenie zwrotne- element systemu kontroli, w którym informacje o wynikach działania są przekazywane

                                 danej jednostce, co umożliwia analizę i korygowanie przebiegu prac.

                                                              Otoczenie

             Nakłady                                     procesy                    wyniki na wyjściu

        (zasoby na wejściu)                 (przekształcania)      

                                                      Sprzężenie zwrotne

Kierunek sytuacyjny- pogląd, że technika kierownicza, najlepiej przyczyniająca się do osiągania celów organizacji, może być różna w rozmaitych sytuacjach lub warunkach.(jest wynikiem prac kierowników, konsultantów, i badaczy, którzy się starali wykorzystać koncepcje głównych szkół teorii zarządzania)

Dynamiczne zaangażowanie- pogląd, że czas i wzajemne stosunki między ludźmi zmuszają kierownictwo ponownego przemyślenia tradycyjnych poglądów wobec ciągłych, gwałtownych zmian.

                Sześć zagadnień:

1.       Środowisko organizacji i środowisko naturalne- wzajemne oddziaływanie na siebie kierowników różnych organizacji jako rywale, nabywcy, dostawcy itp.

2.       Odpowiedzialność społeczna i etyka- menadżerowie zwracają uwagę na wartości, którymi kierują się ludzie, kulturę korporacji.

3.       Globalizacja a zarządzanie- (świat bez granic)

4.       Tworzenie i przekształcanie organizacji:

-          Reengineerin- następuje wtedy kiedy organizacja przeprowadza głęboką samoocenę tego, co się w niej w ogóle dzieje(radykalne przeprojektowanie organizacji)

5.       Kultura i wielokulturowość-  ruch wspólnoty, akceptowanie różnych kultur.

6.       Jakość- dostarczanie wyrobów bardziej wymagającym klientom i spełniające konkurencyjne normy.

, który społeczność uznaje za odpowiedzialny.

5.       Społeczne reakcje korporacji: teoria odpowiedzialności społecznej, skupiająca raczej uwagę na tym w jaki sposób firmy reagują na zagadnienia społeczne, niż na dążeniu do określenia ich ostatecznej odpowiedzialności wobec społeczeństwa.

6.       Społeczna efektywność korporacji-

·         Reaktywną-firma reaguje na zagadnienie dopiero gdy zaczyna ono utrudniać realizację jej celów.

·         Obronną- firma działa tak, aby usunąć zagrożenie.

·         Pro aktywną- firma uprzedza żądania, których jej jeszcze nie postawiono .

7.       Etyka w filozofii Dalekiego Wschodu

·         Trwałość społeczeństwa opiera się na nierówności stosunków między ludźmi.

·         Rodzina jest pierwowzorem wszystkich organizacji społecznych

·         Traktowanie innych jak się chce samemu być traktowanym

·         Dążenie do zdobycia umiejętności i wiedzy, ciężką pracą,  wykazywanie się cierpliwością i wytrwałością.

Etyka- nauka jak nasze decyzje wpływają na innych ludzi(nauka o prawach i obowiązkach ludzi.

Na poziomie społeczeństwa-  problem Apartheidu w RPA był zagadnieniem na poziomie społeczeństwa

(grupa ludzi –systematycznie odmawia podstawowych praw)

Poziom interesariuszy –(dostawcy, klienci, akcjonariusze) –tu zadajemy pytania, w jaki sposób firma powinna oddziaływać na grupy zewnętrzne, wobec jakich dostawców?, w jaki sposób?, wobec jakich akcjonariuszy?

Poziom polityki wewnętrznej –jaka umowa o pracę jest sprawiedliwa? , jakie są wzajemne obowiązki kierownictwa i robotników?, jakie prawa przysługują pracownikom?, świadczenia socjalne,  regulamin pracy, motywacja.

Poziom indywidualny- wzajemne traktowanie się ludzi wewnątrz organizacji(pracowników, podwładnych, kolegów)

Instrumenty etyki

1.       Wartości – to co jest przedmiotem względnie trwałych zagadnień, samo w sobie stanowi dobro.

2.       Prawa- uprawnienia do podejmowania przez daną osobę określonych działań.

3.       Obowiązki- zobowiązania do podejmowania określonych działań albo do posłuszeństwa wobec prawa.

4.       Normy moralne- zasady zachowań, często przyswajane jako wartości moralne

5.       Wzajemne stosunki między ludźmi- wzajemne stosunki między ludźmi żeby mieć moralne wsparcie i osiągać cele.

Powszechna moralność- zbiór norm moralnych rządzących powszechnymi problemami etycznymi

·         Dotrzymywanie obietnic-w każdej teorii moralności twierdzi  się, że ludzie powinni prawie zawsze dotrzymywać obietnic.

·         Unikanie stosowania siły fizycznej wobec innych- unikanie gwałtownych konfliktów, rezygnacja z używania siły w rozwiązywaniu konfliktów.

·         Pomoc wzajemna—Wspólnoty ludzkie utrzymuje świadomość, że ludzie nawzajem od siebie zależą i wzajemnie sobie pomagają(honorowe krwiodawstwo, organizacje charytatywne)